Wścieklizna

Każdego miesiąca, a czasami każdego tygodnia w lecznicach, w których pracowałam zdarzały się przypadki pogryzień przez psy i rozpoczynano ich obserwację w kierunku wścieklizny. Ale zdarzały się również sytuacje nietypowe.

Kilka lat temu miałam pacjenta, kota niewychodzącego, z licznymi ranami po pogryzieniu i podrapaniu, który stoczył walkę z nietoperzem… Nietoperz wleciał do domu prawdopodobnie przez okno. Scena prosto z horroru. Właściciele znaleźli martwego już nietoperza w okolicy legowiska, ślady krwi wszędzie wokół, rany po pogryzieniu i podrapaniu. I tu zaczyna się temat choroby, mam czasem wrażenie już trochę zapomnianej na naszym terenie, bo przecież szczepienia, profilaktyka, liczba zachorowań z roku na rok maleje, a jednak, wścieklizna jeszcze istnieje…

Wścieklizna w Polsce- trochę danych

Od ponad 130 lat dysponujemy szczepieniami przeciwko wściekliźnie, które są bardzo skuteczne, bezpieczne i tanie, a nadal jest ona problemem globalnym zarówno u ludzi, jak i u zwierząt. 

Psy są głównym rezerwuarem choroby głównie w tropikach. W klimacie umiarkowanym występuje u lisów i szopów. Ale co najważniejsze wścieklizna nadal występuje u nietoperzy nie tylko w Afryce i Ameryce Południowej, ale również w Stanach Zjednoczonych i Europie, w tym w Polsce. 

W latach 90-tych w Polsce wścieklizna występowała w dużej ilości u lisów, ale od 2002 r. zanotowano jej wyraźny spadek wraz z wprowadzeniem szczepienia (szczepionki doustne zrzucano z samolotów na terytoria zamieszkałe przez lisy). W zeszłym roku akcję doustnej immunizacji prowadzono na terenie ośmiu województw (województwa przy wschodniej granicy), przy czym w czterech tylko w wybranych rejonach. Wynika to z braku szczepień na Białorusi i Ukrainie.

W 2019 r.zanotowano tylko 11 przypadków wścieklizny w Polsce: 1 przypadek u lisa i 10 przypadków zdiagnozowanych u nietoperzy.

Wścieklizna objawy u nietoperza

Obecnie to właśnie zakażeniem od nietoperzy powinniśmy się martwić, gdyż nie ma u nich metody zwalczania wścieklizny. A chorować mogą nawet oseski. Tak jak wspomniałam na początku artykułu nasze koty niewychodzące z domu również są narażone. Jakie objawy, jeżeli już napotkamy na swojej drodze nietoperza powinny nas zaniepokoić?

  1. nietypowe zachowanie – jest aktywny w ciągu dnia
  2. przewraca się, nie może chodzić, nie lata
  3. ma przymknięte lub zamknięte oczy
  4. przez ślinienie wydaje się brudny, może mieć ziemię w okolicy pyska
  5. pobudzony, wręcz nadpobudliwy na dotyk i hałas
  6. wygina się, skrzeczy

Ale artykuł miał dotyczyć zwierząt domowych, a nie nietoperzy… Więc do meritum.

Zarażenie wścieklizna

Wścieklizna jest chorobą wirusową wywoływaną przez wirusy z rodziny Rhabdoviridea, rodzaju Lyssavirus. Wirus wścieklizny wnika poprzez pokąsanie (rany, pęknięcia, uszkodzenie tkanek) przez wściekłe zwierzę wraz ze śliną. Wędruje przez mięśnie i nerwy do mózgu. I wraca również przez nerwy do ślinianek, przez które jest wydalany ze śliną. Czas inkubacji (do wystąpienia pierwszych objawów) jest różny:

  • zazwyczaj 4-6tyg
  • czasami do 3mcy
  • albo i dłużej

Wścieklizna objawy u psa

Wczesne rozpoznanie wścieklizny u psa może być bardzo trudne. Musimy ustalić z wywiadu czy mogło dojść w ogóle do pokąsania i czy szczepienie przeciwko wściekliźnie jest aktualne. Najbardziej charakterystyczne objawy wścieklizny u psa to:

  1. pobudzenie, agresja
  2. sprawiają wrażenie brudnych, zaniedbanych, przez ślinotok
  3. asymetria źrenic
  4. wysunięty język
  5. niedomknięta żuchwa
  6. przymknięte powieki
  7. porażenia, niezborność
  8. drgawki

Ale często może wystąpić tzw. wścieklizna cicha, której objawy to:

  1. zmiana zachowania, bez agresji, rozdrażnienie
  2. wokalizacja
  3. brak ślinotoku lub w niewielkiej ilości
  4. zaburzenia świadomości
  5. porażenia

Wścieklizna szczepionka

Szczepienie przeciwko wściekliźnie jest obowiązkowe u psów 1 x w roku. Zgodnie z ustawą o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt należy zaszczepić psa powyżej 3-go miesiąca życia.

W ciągu 30 dni od dnia ukończenia przez psa 3-go miesiąca życia właściciel zobowiązany jest zaszczepić swojego pupila przeciwko wściekliźnie.  A następnie nie rzadziej niż co 12 miesięcy od dnia ostatniego szczepienia. 

Oczywiście szczepienie wykonuje lekarz weterynarii i dokonuje wpisu do paszportu, książeczki zdrowia lub wydaje zaświadczenie. 

Ważność szczepienia liczy się od nabycia odporności ochronnej, czyli po 21 dniach od daty szczepienia. 

W Polsce obowiązek szczepień przeciwko wściekliźnie dotyczy tylko psów i lisów. U kotów i tchórzofretek szczepienie jest dobrowolne. ALE… według mnie i wielu innych lek.wet. szczególnie koty wychodzące powinny być szczepione, gdyż zagrożenie kontaktem z chorym lisem czy nietoperzem jest realne. A jak czytaliście na początku artykułu zagrożenie nie jest wykluczone również u kotów niewychodzących.

Decyzja należy do właściciela. Inicjatywa szczepienia, przypominanie i edukowanie może wyjść od lekarza weterynarii. Ale obowiązek szczepienia zawsze leży po stronie właściciela, proszę pamiętajcie o tym. 

Zwracam na to szczególną uwagę, gdyż ostatnio narosło bardzo dużo kontrowersji na temat szczepienia przeciwko wściekliźnie, szczególnie wśród hodowców. Spotkałam się nie raz z mitami jakoby po szczepieniu psu miałyby nie urosnąć zęby albo byłby karłowaty, autystyczny, nie zejdą mu jądra do moszny, nie podniosą się uszy i wiele innych. Powyższa ustawa mówi o tym jasno, między 3-cim a 4-tym miesiącem życia pies musi być zaszczepiony. Późniejsze konsekwencje niedostosowania się nie ciążą ani na hodowcy ani na lekarzu, tylko na właścicielu. Pamiętajcie, więc proszę o tym w terminie.

Wścieklizna w Polsce

Wścieklizna w Polsce jest chorobą zwalczaną z urzędu u wszystkich gatunków. Co to znaczy?

To znaczy, że zwierzęta chore lub podejrzane o chorobę likwiduje się z urzędu. A zwierzęta podejrzane o zarażenie się podlegają wielomiesięcznej obserwacji w izolacji lub również są likwidowane.

Jak już wspominałam w Polsce obowiązek szczepień przeciwko wściekliźnie obejmuje psy i lisy. U kotów szczepienie jest dobrowolne. 

Wścieklizna u ludzi 

Trzeba pamiętać, że wścieklizna u człowieka jest zoonozą (czyli chorobą odzwierzęcą) i niestety chorobą nieuleczalną. Na szczęście człowiek jest mało wrażliwy na wściekliznę, choruje około 15-20 % osób pokąsanych przez wściekłe zwierzęta. Plus ludzi obowiązkowo obejmują szczepienia interwencyjne po ugryzieniu. Mimo to szacuje się, że rocznie z powodu wścieklizny umiera około 55 tysięcy osób, głównie w Azji, Afryce, Ameryce Środkowej i Południowej. I tu głównym (>95% przypadków) źródłem zarażenia są psy. 

Co robić gdy ugryzie mnie pies? Co robić gdy mojego zwierzaka ugryzie pies? Opiszę Wam to w kolejnym artykule. Plus jak wygląda proces obserwacji.

Leave a Comment

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *